Agamat

Słownik

Aminokwasy endogenne

Alanina – zaliczana do aminokwasów biogennych, samoistnie syntetyzowana przez organizm. Przyczynia się głównie do intensywniejszego metabolizmu mięśni, dzięki czemu powoduje wzrost masy mięśniowej jak również zwiększenie wytrzymałości mięśni. Ponadto stanowi źródło energii oraz reguluje zawartość cukru we krwi, uczestnicząc w biosyntezie glukozy.

Asparagina – powstaje z kwasu asparaginowego i wchodzi w skład białek, jej podstawową rolą jest korzystny wpływ na układ nerwowy oraz działanie oczyszczające organizm. Wykazuje pozytywne oddziaływanie na stan umysłowy jak również chroni system immunologiczny. Bierze udział w syntezie testosteronu a także charakteryzuje się działaniem moczopędnym.

Cysteina – jest aminokwasem przydatnym do oczyszczania organizmu z wszelkich toksyn oraz bierze udział w syntezie tauryny, mającej istotne znaczenie w układzie nerwowym i trawiennym. Wspomaga prawidłową pracę mięśni oraz pozwala zachować odpowiedni stan skóry a także zębów.

Cystyna – jest to aminokwas jaki powstał na skutek połączenia ze sobą dwóch cząsteczek cysteiny a jego podstawową funkcją jest biosynteza insuliny oraz kreatyny. W związku z tym, że posiada siarkę, dostarcza ją do procesów metabolicznych.

Cytrulina – aminokwas, który wraz z kwasem jabłkowym stymuluje powstawanie energii za pomocą mięśni w trakcie wysiłku. Wpływa na właściwe działanie układu immunologicznego a ponadto pełni rolę katalizatora podczas tworzenia substancji moczowych a w dalszej kolejności odbudowy amoniaku.

Glicyna – stanowi element składowy większości białek, spełnia swoją rolę uczestnicząc w przemianie materii oraz w biosyntezie glukozy. Wspomaga prawidłową budowę kości i zębów, eliminuje zwyrodnienie mięśni dostarczając kreatyninę odpowiedzialną za przyrost energii.

Glutamina – powstaje z kwasu glutaminowego i jest jednym z najważniejszych aminokwasów odpowiedzialnych za prawidłowe funkcjonowanie mięśni oraz wzrost hormonów. Odpowiedzialna jest również za układ odpornościowy, dzięki czemu chroni przed chorobami. Ponadto korzystnie wpływa na umysł i koncentrację, zwiększa wytrzymałość, reguluje pracę jelit.

Hydroksylizyna – pochodna lizyny aminokwasu egzogennego, powstająca jedynie w białkach tkanki łącznej. Pozwala udoskonalić funkcjonowanie aparatu ruchu oraz przeciwdziała problemom stawów i ścięgien. Korzystnie wpływa na skórę.

Hydroksyprolina – aminokwas pojawiający się w znacznych ilościach w kolagenie. Charakteryzuje się korzystnym wpływem na strukturę kolagenu, dzięki czemu poprawia wygląd skóry. Dodatkowo odbudowuje włókna elastyny a także przyczynia się do eliminacji wszelkich toksyn.

Karnityna – aminokwas powszechnie występujący w mięśniach, który odgrywa znaczącą rolę w transporcie i spalaniu kwasów tłuszczowych. Jest istotnym elementem przetwarzania glukozy. Wspomaga prawidłowe działanie serca oraz zapobiega powstawaniu wielu chorób, takich jak niedokrwienie serca bądź kończyn dolnych.

Kwas gamma-aminomasłowy – ma istotne działanie dążące do przenoszenia sygnałów pomiędzy neuronami w układzie nerwowym o charakterze hamującym, w związku z czym zmniejsza pobudliwość a także rozluźnia mięśnie. Ponadto podnosi poziom hormonu wzrostu.

Ornityna – jeden z podstawowych budulców białka, odgrywający istotną rolę w mocznikowym cyklu Krebsa, prowadzącym do syntezy mocznika i w związku z tym do usunięcia amoniaku. Aminokwas ten wspomaga odbudowę tkanek a także wpływa na prawidłowe funkcjonowanie wątroby i układu odpornościowego. Uczestniczy również w przemianach białek, tłuszczów i węglowodanów.

Seryna – stanowi składnik wielu białek i enzymów, charakteryzuje się głównie regulacją układu nerwowego, zwiększając tym samym przepływ impulsów oraz elastyczność komórek nerwowych. Odgrywa znaczącą rolę przy trawieniu białek, co więcej korzystnie wpływa na pracę mózgu, poprawiając pamięć.

Prolina – aminokwas biogenny, podstawowy składnik wielu tkanek, mający na uwadze tworzenie kolagenu niezastąpionego przy wytwarzaniu tkanki łącznej oraz kości. Zapobiega dokuczliwościom stawów a także wpływa na właściwe działanie aparatu ruchu. Przeciwdziała obniżeniu wydajności organizmu.

Tauryna – aminokwas prowadzący do wzrostu masy mięśniowej. Reguluje odpowiednie działanie ośrodkowego układu nerwowego, wspomaga tolerancję na niektóre leki oraz dąży do obniżenia ciśnienia krwi. Jednocześnie przeciwdziała schorzeniom serca jak i wątroby.

Aminokwasy egzogenne

Fenyloalanina – zaliczana do aminokwasów niesyntetyzowanych przez organizm. Jest niezbędna do funkcjonowania gospodarki hormonalnej biorąc udział w biosyntezie tyroksyny i adrenaliny. Ponadto uczestniczy w biosyntezie kolagenu a także jest pomocna przy leczeniu zapalenia stawów. Poprawia pamięć i koncentrację.

Izoleucyna – aminokwas odpowiedzialny za produkcję energii oraz utrzymanie na odpowiednim poziomie cukru we krwi. Odgrywa szczególną rolę w syntezie białek w wątrobie oraz w mięśniach. Uczestniczy w procesie wytwarzania hemoglobiny a także przeciwdziała zaburzeniom trawienia.

Leucyna – aminokwas nie wytwarzany przez organizm, pełni fundamentalną rolę w metabolizmie tkanki mięśniowej, jest odpowiedzialny zarówno za prawidłową budowę jak i właściwą pracę mięśni. Ponadto reguluje poziom cukru we krwi a także przyczynia się do odpowiedniego rozwoju skóry i kości. Co więcej poprawia bilans azotowy.

Lizyna – wchodzi w skład białek, jest istotnym elementem tworzącym hormony oraz kolagen. Wspomaga wchłanianie wapnia, dąży do osiągnięcia prawidłowej budowy kości i chrząstek. Sprzyja zarówno odnowom tkanek, tworzeniu przeciwciał jak i zwiększeniu odporności. Uczestniczy również w przemianach tłuszczu a jej działanie łagodzi objawy przeziębień.

Metionina – jest nielicznym aminokwasem, który zawiera siarkę. Do jej podstawowych funkcji należy synteza białek i hormonów, ograniczanie magazynowania się tłuszczy w wątrobie oraz wzmocnienie mięśni i kości. Ponadto prowadzi do prawidłowego funkcjonowania układu trawiennego. Dla właściwego metabolizmu metioniny konieczna jest witamina B6.

Treonina – aminokwas odpowiedzialny w dużej mierze za syntezę kolagenu i elastyny, tworzenie tkanki łącznej oraz poprawę działania układu trawiennego, dzięki czemu ułatwia przyswajanie pokarmów. Charakteryzuje się dążeniem do obniżenia ciśnienia krwi, wzrostu odporności jak również do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego.

Tryptofan – stanowi element składowy białek oraz budulec mięśni, spełnia swoją rolę uczestnicząc w syntezie witaminy B3 i hormonu melatoniny. Poprawia przemianę materii, stanowi naturalny środek antydepresyjny wytwarzając serotoninę. Ułatwia przyswajanie cynku a także wspomaga pracę mózgu.

Walina – zaliczana do aminokwasów, które stanowią podstawę do budowy oraz funkcjonowania mięśni jak również wytwarzania energii. Reguluje równowagę azotową, wykazuje działanie pobudzające a także w sposób korzystny wpływa na układ nerwowy. Bierze udział w odbudowie tkanek, dodatkowo dąży do ustabilizowania poziomu cukru we krwi.

Aminokwasy względnie egzogenne

Arginina – aminokwas skupiający się głównie na budowie komórek oraz na prawidłowym działaniu systemu odpornościowego. Jego podstawowym zadaniem jest synteza tlenku azotu. Wspomaga wydzielanie hormonów, zmniejsza ciśnienie tętnicze a także działa jako przeciwutleniacz. Co więcej wpływa na poprawę pracy nerek.

Histydyna – aminokwas biogenny, niezastąpiony do biosyntezy białka i hemoglobiny. Korzystnie wpływa na układ immunologiczny, przyczynia się do zaopatrzenia komórek w tlen. Jest prekursorem karnozyny występującej głównie w mięśniach, dzięki czemu powoduje ich wzmocnienie. Wspomaga leczenie dolegliwości stawów.

Tyrozyna – aminokwas syntetyzowany przez organizm, odpowiedzialny głównie za gospodarkę hormonalną, w tym za produkcję trzustki oraz wspomaganie działania tarczycy. Stymuluje metabolizm, bierze udział w syntezie białek, pobudza hormon wzrostu. Ponadto reguluje poziom cholesterolu we krwi oraz redukuje ilość tkanki tłuszczowej.

Makroelementy

Chlor – wraz z sodem odpowiedzialny jest za właściwe działanie gospodarki wodnej jak również za utrzymanie prawidłowej gospodarki elektrolitowej. Bierze udział w procesie eliminacji toksyn podczas przemiany materii a także wspomaga przyswajanie witaminy B12. Korzystnie wpływa na pracę jelit.

Fosfor – pierwiastek biorący udział we wszystkich procesach niezbędnych do właściwego funkcjonowania organizmu, odpowiedzialny głównie za wzmocnienie kości i zębów. Wpływa na prawidłowe działanie nerek i serca, odnowę komórek a także bierze udział w syntezie DNA i RNA. Ponadto reguluje pracę mózgu, jednocześnie uczestniczy w metabolizmie aminokwasów, tłuszczy i węglowodanów.

Magnez – jeden z niezastąpionych biopierwiastków do syntezy kwasów nukleinowych, węglowodanów, tłuszczy i białek a także wielu enzymów. Reguluje pracę serca oraz odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i odpornościowego. Przyczynia się do obniżenia cholesterolu, zapobiega miażdżycy a także przeciwdziała powstawaniu skurczów. Dodatkowo stanowi materiał budulcowy dla zębów i kości.

Potas – pierwiastek, który wraz z sodem i chlorem przyczynia się do tworzenia elektrolitów i odpowiedniego utrzymania bilansu wody. Ma fundamentalne znaczenie, jeżeli chodzi o prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i pokarmowego a także regulację pracy serca. Usuwa zbędne produkty przemiany materii oraz prowadzi do wytwarzania energii.

Siarka – makroelement wchodzący w skład niektórych aminokwasów, do jej podstawowych zadań należy odbudowa tkanek a także korzystny wpływ na stawy. Wykazuje cenne oddziaływanie na wygląd skóry i włosów jak również uczestniczy w normowaniu poziomu hormonów. Ponadto przejawia działanie przeciwbakteryjne.

Sód – pierwiastek charakteryzujący się korzystnym wpływem na pracę serca i nerek, między innymi zapobiega powstawaniu kamieni nerkowych. Zabezpiecza przed utratą płynów w organizmie, wspomaga utrzymać równowagę kwasowo-zasadową. Odgrywa istotną rolę w regulacji ciśnienia osmotycznego oraz prowadzi do podniesienia ciśnienia tętniczego krwi.

Wapń – pierwiastek będący elementem składowym kości oraz szkliwa. Niezbędny do utrzymania na odpowiednim poziomie ciśnienia krwi oraz właściwiej pracy serca. Odpowiada za prawidłowe działanie systemu nerwowego i odpornościowego. Przyczynia się do odbudowy komórek, krzepnięcia krwi a także jest istotnym minerałem w procesach wzrostu i rozwoju. Co więcej uczestniczy w przemianach żelaza oraz witaminy B12.

Mikroelementy

Bor – pierwiastek śladowy, charakteryzujący się korzystnym działaniem na tkankę kostną, zapobiegając tym samym demineralizację kości. Uczestniczy w metabolizmie, stymuluje wzrost jak również zapobiega zapaleniu stawów. Co więcej wspomaga wchłanianie wapnia i fosforu.

Chrom – pierwiastek występujący w ilościach śladowych, ma zasadnicze zastosowanie przejawiające się obniżeniem poziomu cholesterolu oraz cukru we krwi. Uczestniczy w syntezie białek, zmniejsza łaknienie a także przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania naczyń krwionośnych.

Cynk – cenny minerał wzmacniający system immunologiczny, niezbędny do syntezy kwasów nukleinowych jak również węglowodanów, tłuszczy i białek. Wykazuje działanie przeciwutleniające, stymuluje wzrost a ponadto wspomaga utrzymać właściwy poziom cholesterolu. Wpływa na zdrowy wygląd włosów i paznokci. Reguluje działanie wielu enzymów w organizmie.

Jod – jeden z cennych minerałów, mający zasadnicze znaczenie w prawidłowym funkcjonowaniu hormonów tarczycy. Cechuje się korzystnym wpływem na właściwą pracę układu nerwowego. Wspomaga utrzymać odpowiednie funkcje mięśni. Zapobiega dolegliwościom skóry i zębów.

Kobalt – pierwiastek będący elementem składowym witaminy B12, znajduje swoje zastosowanie głównie podczas wytwarzania czerwonych krwinek, zapobiegając niedokrwistości. Wspomaga prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego. Ponadto zapobiega anemii.

Fluor – mikroelement niezastąpiony do budowy i wzmocnienia szkliwa oraz ochrony przed próchnicą. Ma istotne działanie dążące do stymulowania tkanki kostnej, zapobiega odwapnieniu kości. Pomaga utrzymać prawidłową pracę serca, dodatkowo reguluje gospodarkę wapniowo-fosforową.

Mangan – pierwiastek mający w szczególności na uwadze właściwe funkcjonowanie mózgu oraz odpowiednie działanie systemu nerwowego. Uczestniczy w metabolizmie glukozy, witaminy B1 oraz witaminy E. Stanowi budulec kości a także skóry. Zapobiega dolegliwościom stawów jak również chorobom serca. Wpływa na poprawę wzroku.

Miedź – mikroskładnik enzymów oddechowych, do jego podstawowych funkcji należy zarówno produkcja czerwonych krwinek jak i kolagenu. Pełni rolę przeciwutleniacza, chroniąc tym samym od działania wolnych rodników. Jest pomocny przy wchłanianiu żelaza oraz witaminy C. Dąży do obniżenia cholesterolu, bierze udział w metabolizmie kawasów tłuszczowych.

Molibden – pierwiastek śladowy pełniący rolę przeciwutleniacza, biorący udział w metabolizmie tłuszczy, białek oraz węglowodanów. Konieczny do funkcjonowania wielu enzymów oraz przemian metabolicznych DNA. Ułatwia przyswajanie żelaza, dzięki czemu zapobiega anemii. Przeciwdziała bólom stawów.

Selen – minerał współdziałający z witaminą E i chroniący organizm przed niepożądanym działaniem wolnych rodników a także przed działaniem metali ciężkich, takich jak kadm czy rtęć. Korzystnie wpływa na działanie układu odpornościowego oraz przeciwdziała chorobom serca jak również zapaleniom stawów. Polepsza pracę wątroby, pomaga zachować zdrowy wygląd skóry i włosów.

Żelazo – pierwiastek wchodzący w skład hemoglobiny, w dużej mierze odpowiedzialny za powstawanie czerwonych krwinek. Uczestniczy w transportowaniu tlenu i jest istotnym elementem enzymów oddechowych. Bierze udział w syntezie DNA, kolagenu oraz karnityny, która odgrywa szczególną rolę w spalaniu kwasów tłuszczowych. Co więcej chroni organizm przed wolnymi rodnikami.

Witaminy

Witamina A – rozpuszczalna w tłuszczach, występuje jako retinol bądź b - karoten. Wpływa na poprawne widzenie, wzmacnia kości oraz zęby, reguluje wzrost tkanek. Ponadto zwiększa ilość kolagenu w skórze, chroni przed niekorzystnym działaniem promieni UV. Witamina ta jest niezbędna przy produkcji hormonów oraz jest idealnym neutralizatorem wolnych rodników.

Witamina B1 – rozpuszczalna w wodzie, rozkładana przez alkohol oraz kofeinę. Witamina ta jest niezastąpiona do właściwego funkcjonowania układu nerwowego. Dodatkowo reguluje układ trawienny oraz charakteryzuje się działaniem moczopędnym. Pobudza szereg enzymów w trakcie przemian cukrów, tłuszczów i aminokwasów.

Witamina B2 – rozpuszczalna w wodzie, do jej rozkładu przyczynia się zarówno światło słoneczne, antybiotyki jak i alkohol. Ma istotne działanie dążące do poprawy wyglądu skóry oraz prawidłowego wzrostu. Dąży do odpowiedniego funkcjonowania systemu nerwowego jak również bierze udział w przemianach aminokwasów i węglowodanów. Ponadto w połączeniu z witaminą A odgrywa ważną rolę w procesie oddychania.

Witamina B3 – rozpuszczalna w wodzie, nazywana również witaminą PP w związku z działaniem przeciwpelagrycznym – jej niedobór prowadzi do tzw. pelagry przejawiającej się biegunką bądź szorstką skórą. Witamina ta charakteryzuje się korzystnym działaniem na układ nerwowy oraz bierze udział w produkcji czerwonych ciałek krwi. Ponadto dąży do obniżenia poziomu cholesterolu a także bierze udział zarówno w syntezie DNA jak i syntezie hormonów.

Witamina B4 – rozpuszczalna w wodzie, występuje jako emulgator tłuszczów, w związku z tym bierze udział w jego przemianach. Jest to witamina, która wraz z krwią wnika do mózgu, dzięki czemu ma wpływ na mechanizmy zapamiętywania. Dodatkowo cechuje się usuwaniem wolnych rodników, utrzymaniem lepkości krwi a także bierze czynny udział przy produkcji hormonów.

Witamina B5 – rozpuszczalna w wodzie, występuje jako kwas pantotenowy. Znacznie wpływa na regenerację tkanek, ma istotne znaczenie przy metabolizmie białek oraz tłuszczów. Jest niezbędna w syntezie hormonów jak również w przemianach węglowodanów. Uintensywnia gojenie się ran. Ponadto wpływa na prawidłowe funkcjonowanie naczyń krwionośnych.

Witamina B6 - rozpuszczalna w wodzie, charakteryzująca się korzystnym działaniem na układ nerwowy, obniżająca uczucie drętwienia kończyn. Witamina ta, zwana również Pirydoksyną, pomaga w przypadku chorób nerek, uczestniczy w metabolizmie aminokwasów oraz tłuszczów a także przejawia działanie moczopędne.

Witamina B7 - zwana również witaminą H, jest rozpuszczalna w wodzie i bierze udział w szeregu przemian dotyczących zarówno aminokwasów, tłuszczy jak i węglowodanów. Jest istotnym elementem zapobiegającym chorobom skórnym oraz problemom z tarczycą. Dodatkowo wspomaga prawidłowe działanie układu immunologicznego jak również systemu nerwowego.

Witamina B9 – rozpuszczalna w wodzie i powszechnie znana jako kwas foliowy, przede wszystkim uczestniczy w tworzeniu DNA i RNA. Witamina ta jest niezbędna do właściwego funkcjonowania wszelkich komórek oraz prawidłowego działania mózgu. Bierze udział w wytwarzaniu czerwonych krwinek oraz zapobiega anemii. Właściwie wpływa na działanie układu pokarmowego, poprawiając tym samym pracę jelit.

Witamina B12 – rozpuszczalna w wodzie, mająca w szczególności na uwadze korzystne działanie na niedokrwistość, ze względu na wytwarzanie czerwonych krwinek. Dodatkowo wpływa na właściwe działanie układu nerwowego oraz uczestniczy w przemianach aminokwasów i tłuszczy. Co więcej wspomaga prawidłowe funkcjonowanie układu kostnego oraz pomocnie wpływa na działanie mięśni.

Witamina C – rozpuszczalna w wodzie, powszechnie znana jako kwas askorbinowy wpływa na tworzenie tkanki łącznej oraz zwiększa system odpornościowy. Pełni rolę przeciwutleniacza jak również łagodzi objawy ran. Ponadto zapobiega szkodliwemu działaniu promieni słonecznych.

Witamina D – rozpuszczalna w tłuszczach, odgrywa szczególną rolę podczas pochłaniania wapnia i fosforu, dzięki czemu istotnie wpływa na prawidłowe wytwarzanie się kości. Ponadto wspomaga zachować odpowiednie funkcje nerek oraz układu immunologicznego. Zwiększa rozrodczość a także regeneruje wątrobę.

Witamina E – rozpuszczalna w tłuszczach, jest podstawowym przeciwutleniaczem, który eliminuje wolne rodniki. Reguluje układ odpornościowy, pomaga przeciwdziałać powstawaniu skrzepów krwi jak również zmniejsza poziom cholesterolu. Wspomaga odpowiednie działanie systemu nerwowego oraz pozwala zachować czerwone krwinki przed zbyt wczesnym rozpadem.

Witamina K – rozpuszczalna w tłuszczach, dzięki czemu posiada zdolność magazynowania się w organizmie. Jej podstawową funkcją jest odpowiednia krzepliwość krwi, dzięki czemu uniemożliwia powstawanie krwotoków. Jej obecność jest istotna również przy mineralizacji kości, co więcej wykazuje cechy przeciwbakteryjne oraz przeciwgrzybiczne.

Inne pojęcia

Betaina – związek chemiczny znajdujący swoje zastosowanie głównie w poprawie wyglądu skóry i włosów. Wykazuje działanie odżywcze oraz nawilżające, zwiększając tym samym elastyczność skóry. Ponadto wspomaga poprawne funkcjonowanie wątroby, między innymi poprzez przeciwdziałanie odkładania się tłuszczy i zachodzenia wszelkich zmian w wątrobie.

HMB – pochodna aminokwasu leucyny, do jej podstawowych funkcji zalicza się syntezę białek, spalanie tkanki tłuszczowej oraz przyrost masy mięśniowej. Wykazuje działanie przeciwinfekcyjne, przeciwdziała reakcjom alergicznym. Dodatkowo wspomaga pracę jelit.

Kreatyna – związek chemiczny powstały podczas przemiany materii, jeden z elementów tkanki mięśniowej przyczyniający się do wzrostu masy ciała. Wspomaga pracę mózgu, zwiększa wytrzymałość i siłę a także uczestniczy w produkcji podstawowego nośnika energii, jakim jest ATP. Posiada właściwości antykataboliczne w związku z tym hamuje rozkład białek w organizmie.

Kwas cytrynowy – organiczny związek, który charakteryzuje się właściwościami stymulującymi łaknienie. Idealnie wpływa na działanie przewodu pokarmowego oraz leczy stany zapalne układu wydalniczego. Przeciwdziała odruchom wymiotnym. Wykazuje korzystne działanie na błony śluzowe. Jest istotnym produktem przejściowym w cyklu Krebsa.

Kwas propionowy – związek chemiczny o właściwościach przeciwpleśniowych, uczestniczy w hamowaniu syntezy cholesterolu. Do jego podstawowych funkcji należy prawidłowe działanie układu pokarmowego jak również wspomaganie pracy wątroby. Stymuluje wzrost oraz wykazuje działanie przeciwgrzybiczne.

Kwas jabłkowy – związek chemiczny będący produktem ubocznym metabolizmu węglowodanów. Korzystnie wpływa na skórę, zapobiega powstawaniu zaskórników oraz hamuje rozwój bakterii i grzybów. Ponadto wykazuje właściwości przeciwutleniające oraz wspomaga prawidłowe funkcjonowanie jelit.

Kwas mrówkowy – kwas organiczny działający łagodząco przy schorzeniach stawów oraz mięśni. Przyczynia się do rozszerzenia naczyń krwionośnych, wykazuje działanie rozgrzewające a także przeciwgrzybiczne i przeciwbakteryjne. Wykorzystywany w profilaktyce chorób.

Flawonoidy – grupa organicznych związków chemicznych dążąca do eliminacji wielu schorzeń oraz toksyn. Flawonoidy odgrywają rolę przeciwutleniaczy w związku z tym chronią organizm przez wolnymi rodnikami. Wspomagają pracę serca, ograniczają powstawanie zakrzepów krwi oraz regulują poziom cholesterolu. Dodatkowo zwiększają odporność zapobiegając infekcjom.